Zoeken

Veel mensen hebben weleens gehoord over orka Gudrun die jaren geleden in Dolfinarium Harderwijk te zien was. En ook de tijdelijke aanwezigheid van orka Morgan in 2010 en 2011 is bij veel mensen bekend. Wat echter niet veel mensen weten, is dat er nog acht andere orka’s in Harderwijk hebben geleefd.

In 1965 kwamen de eerste tuimelaars naar Harderwijk. De eerste orka volgde in 1968, een jong mannetje van zo’n 4 meter en 1100 kilo zwaar. Hij werd op 18 juli 1968 bij Malcolm Island in Canada gevangen met een zalmnet en kwam uit een groep van zo’n negen orka’s. De orka werd verkocht aan het Dolfinarium in Harderwijk. In augustus Dudok van Heel, curator en bioloog bij het Dolfinarium, naar Canada om de orka op te halen. De reis begon in de ochtend van 14 augustus. De orka werd naar Seattle vervoerd om vanuit daar met vliegtuig naar Schiphol te worden gebracht. De reis verliep niet bepaald soepel, omdat er door vertraging onderweg naar Seattle, het vliegtuig werd gemist. Uiteindelijk kon hij met een ander vliegtuig van de maatschappij Pan American naar Schiphol worden vervoerd. Vanaf Schiphol werd hij met vrachtwagen vervoerd naar Harderwijk. Op 17 augustus was zijn aankomst in het Dolfinarium. De totale reis duurde ruim 60 uur, een dag langer dan gepland.

De orka kreeg de naam Tula, vernoemd naar het plaatsje Sointula op Malcolm Island. In die tijd was er nog niet veel bekend over het houden van orka's in dierenparken. Tula’s lichamelijke toestand na aankomst was niet goed, door uitdroging tijdens de reis liet zijn huid los en hij gedroeg zich sloom. Na introductie van een tuimelaardolfijn werd Tula weer iets levendiger. In het eerste weekend na zijn aankomst trok Tula al veel bezoekers. Er werd begonnen om Tula dingen te leren, bijvoorbeeld om naar een bal te springen die twee meter hoog boven het water ging. Deze trainingen waren ter voorbereiding om Tula te laten optreden in een show, maar zo ver kwam het niet. Ruim twee maanden na aankomst, op 23 oktober 1968, is Tula overleden. 

   

Pas in 1976 kwamen er weer orka’s naar het dolfinarium. In oktober 1976 werden twee jonge orka’s gevangen in Skeiðarársandur, IJsland. Eén van de dieren werd Gudrun genoemd, naar de boot waarmee ze was gevangen. Gudrun was 2,7 meter lang en woog 300 kg. De andere orka kreeg de naam Kenau. Gudrun en Kenau vertrokken naar Dolfinarium Harderwijk, maar Kenau bleef niet lang in Harderwijk, in mei 1977 vertrok ze naar SeaWorld Californië. In 1986 kreeg Kenau een baby. Helaas overleed het jong al na 11 dagen. In 1988 kreeg Kenau normaals een jong, dochter Kayla. Kenau overleed zelf op 6 augustus 1991. Op dat moment was ze 12 maanden drachtig van een nieuw kalf. Na Kenau’s verhuizing van Harderwijk naar Amerika bleef Gudrun alleen achter, met tuimelaars als gezelschap.

   

In oktober 1977 werden er opnieuw orka’s gevangen in IJsland. Dit keer zes jonge orka’s: Magnus, Canuck2, Kona2, Kandu5, Hoi Wai en Winnie. Kort na vangst werden alle dieren naar Dolfinarium Harderwijk gebracht. Waarschijnlijk was het de bedoeling dat van deze zes dieren alleen Magnus in Harderwijk zou blijven, maar helaas overleed Magnus in december 1977 aan bloedarmoede. Canuck2, Kona2 en Kandu5 werden in december 1977 verhuisd naar de SeaWorld parken in Amerika.

    

Winnie en Hoi Wai bleven iets langer in Harderwijk, pas op 17 maart 1978 verhuisden zij naar Windsor park in Engeland. Dit vervoer werd door een transportbedrijf uit Zeeland geregeld. De orka's werden per vrachtwagen naar Hoek van Holland gebracht om daar vanuit over te varen naar Engeland. In de namiddag van 18 maart arriveerde ze bij Windsor park. Hoi Wai verhuisde later naar het Engelse park Clacton Pier, maar bleef niet lang in Engeland. Ze verhuisde in januari 1979 naar Ocean Park in Hong Kong. Op 21 april 1997 overleed Hoi Wai. Winnie verliet Windsor Park in Engeland na een aantal jaren. Ze verhuisde in oktober 1991 naar SeaWorld en overleed op 11 april 2002.

 

Vanaf mei 1978 was Gudrun weer de enige orka in Harderwijk, waar ze samen met haar trainers en de tuimelaars shows opvoerde. In 1980 werd er een onderzoek met de inmiddels 4,5 meter lange Gudrun gedaan. Er werd onderzocht of er met Gudrun gecommuniceerd kon worden met kunstmatige geluiden. Van het onderzoek werd een documentaire gemaakt, genaamd “The Talking Whale”. In 1982 maakte het Dolfinarium bekend dat ze plannen hadden om een nieuw stadion voor orka's te bouwen, gelegen naast de koepel en geïnspireerd door het succes van de orkashows in de Verenigde Staten. De directeur van het Dolfinarium wilde ook zo'n show die drie kwartier zou moeten gaan duren. Het plan was dat er zou een bassin van 40 bij 60 meter en 7,5 meter diep zou komen met een tribune voor 1600 mensen. In 1984 ging de directeur naar Londen om afspraken met orka-vangers uit IJsland te maken. Hij wilde twee of drie orka's te kopen, bij voorkeur twee vrouwtjes en een mannetje. In 1985 maakte de directeur bekend dat het plan voorlopig niet uitgevoerd zou worden. Uiteindelijk is er niets van de plannen terecht gekomen, mogelijk doordat de financiële middelen niet aanwezig waren. 

  

In 1986 was Gudrun 5,1 meter lang en woog ze 1850 kg. Gudrun werd oud genoeg om nakomelingen te krijgen, maar door gebrek aan een mannetjes orka was dit niet mogelijk. Er werd besloten om Gudrun op “breeding loan” naar SeaWorld in Amerika te sturen. Op 16 november 1987 was het zo ver, Gudrun vertrok naar SeaWorld Florida. In ruil voor Gudrun kreeg het dolfinarium drie zwarte zwaardwalvissen. Deze dieren bleken niet uit Amerika te komen, maar waren gevangen in een Japanse drijfjacht en tijdelijk ondergebracht in Kamogawa SeaWorld. Binnen een paar jaar tijd waren alle zwarte zwaardwalvissen in Harderwijk overleden. 

In Amerika moest Gudrun erg wennen aan haar nieuwe omgeving met soortgenoten. Volgens trainers uit SeaWorld gedroeg Gudrun zich als een tuimelaar en moest ze leren om zich weer als een orka te gedragen. Gudrun paste zich snel aan in haar nieuwe omgeving en deed mee in de shows. In 1988 werd Gudrun drachtig van mannetjesorka Kanduke. Op 11 juli 1989 beviel Gudrun van haar eerst kalfje, een vrouwtje die de naam Taima kreeg. Een aantal jaar later werd Gudrun opnieuw drachtig. Op 31 december 1993 werd dochter Nyar geboren. Helaas bleek dit kalfje niet gezond. In de natuur had Nyar het niet overleefd, maar door de zorg en medicatie van de trainers bleef Nyar toch in leven. Toen Gudrun voor de derde keer moest bevallen ging het helaas niet goed. Op 22 februari 1996 beviel Gudrun van een dood kalf. Door complicaties moest het dode kalf uit Gudrun getrokken worden. Het kalf was twee maanden te vroeg geboren. Na de geboorte kreeg Gudrun antibiotica en werd ze 24 uur per dag in de gaten gehouden. Ondanks de zorg die Gudrun kreeg overleed ze drie dagen later op 25 februari 1996. Ruim een maand later, op 1 april, overleed ook haar dochter Nyar. Jaren later, in 2010, overleed Gudruns dochter Taima ook aan complicaties bij een bevalling.

Voor zes van de orka’s uit het Dolfinarium in Harderwijk was dit een tijdelijke tussenstop geweest. Het was namelijk moeilijk om orka’s die in IJsland waren gevangen, direct over te brengen naar Amerika. Als de orka’s in Nederland waren kon SeaWorld in Amerika een aanvraag doen om al in gevangenschap levende orka’s te importeren. Maar eigenlijk kwam het erop neer dat SeaWorld zelf opdracht had gegeven en meewerkte om orka’s in IJsland te vangen. Tula, Gudrun en waarschijnlijk ook Magnus waren wel voor Harderwijk zelf bedoeld. Helaas overleden Tula en Magnus al snel na aankomst. Tula en Gudrun zijn in Harderwijk zichtbaar geweest voor het publiek.

Veel mensen dachten dat er na het vertrek van Gudrun nooit meer een orka in Harderwijk te zien zou zijn. Toch kwam hier verandering in door de komst van orka Morgan. Op 23 juni 2010 werd de magere en verzwakte orka in de Waddenzee door medewerkers van het Dolfinarium gevangen. Het dier was te zwak om zelf te kunnen overleven en werd naar het Dolfinarium overgebracht om daar voor haar te kunnen zorgen. Morgan is een vrouwtjes orka en was bij aankomst ongeveer 2,5 jaar oud. Ze verbleef tijdelijk in het Dolfinarium, waar bezoekers haar een beperkt deel van de dag konden zien. Ondanks dat er veel protest was van mensen die wilden dat Morgan weer werd vrijgelaten, werd Morgan in november 2011 verhuisd naar Loro Parque op Tenerife.
  

Naam

Geslacht

Land waar
gevangen

Datum gevangen

Aankomst Harderwijk

Vertrek Harderwijk

Datum overleden

Tula M Canada Juli 1968 17 augustus 1968 - 23 oktober 1968
Kenau V IJsland 28 oktober 1976 13 november 1976 mei 1977 6 augustus 1991
Gudrun V IJsland 28 oktober 1976 13 november 1976 16 november 1987 25 februari 1996
Kona2 V IJsland Oktober 1977 Oktober 1977 december 1977 15 oktober 1987
Canuck2 M IJsland Oktober 1977 Oktober 1977 december 1977 2 augustus 1981
Kandu5 V IJsland Oktober 1977 Oktober 1977 december 1977 21 augustus 1989
Hoi Wai V IJsland Oktober 1977 Oktober 1977 17 maart 1978 21 april 1997
Magnus M IJsland Oktober 1977 Oktober 1977 - 18 december 1977
Winnie V IJsland Oktober 1977 Oktober 1977 17 maart 1978 11 april 2002
Morgan V Nederland 23 juni 2010 24 juni 2010 29 november 2011 -